Opracowała Joanna Węgrzyk

Zespół Szkół Ponadpodstawowych nr 2

w Rybniku

Scenariusz lekcji

Temat: Właściwości chemiczne aldehydów i ketonów.

I. Cele ogólne: dydaktyczny - poznanie właściwości chemicznych aldehydów i ketonów

- rozwijanie umiejętności obserwacji i wnioskowania

- znaczenia zachowania zasad bezpieczeństwa pracy w laboratorium

wychowawczy - kształtowanie umiejętności pracy w grupie

II. Cele szczegółowe:

a) po lekcji uczeń wie

· jakie właściwości mają aldehydy i ketony

· jak doświadczalnie odróżnić aldehyd od ketonu

· co jest powodem różnic w reakcjach aldehydów i ketonów

· co to jest reakcja charakterystyczna

b) po lekcji uczeń umie

· wymienić charakterystyczne właściwości chemiczne aldehydów i ketonów

· podać nazwy charakterystycznych reakcji

· zapisać równania reakcji przedstawiające właściwości redukcyjne aldehydów

· współpracować w grupie

· wyciągać wnioski

Realizacja zajęć

I. Metody nauczania:

a) wiodąca( aktywizująca)

· praca w grupie – wykonanie doświadczeń pod kierunkiem nauczyciela

· praca indywidualna

b) pomocnicza – słowno – naprowadzająca

II. Formy pracy:

· praca w grupie

· praca indywidualna

III. Srodki dydaktyczne:

· sprzęt laboratoryjny: statywy z probówkami, pipety, zlewki, palniki spirytusowe, łapy do probówek

· odczynniki: formalina, woda amoniakalna, roztwór NaOH, roztwór CuSO₄, azotan srebra AgNO₃, aceton, woda

Przebieg lekcji

A) Część wstępna:

· czynności organizacyjne

· nawiązanie do znanych uczniom wiadomości – przypomnienie budowy aldehydów i ketonów oraz sposobów ich otrzymywania

· przypomnienie regulaminu pracowni, zasad bezpieczeństwa pracy i pierwszej pomocy

· zapoznanie uczniów z tematem oraz formą jego realizacji, podział na grupy i przekazanie instrukcji doświadczeń

B) Część właściwa:

· wykonanie , obserwacja i zapisywanie przebiegu doświadczeń

Doświadczenie 1 – próba Tollensa dla formaliny: rozpuścić w wodzie niewielką ilość azotanu srebra; dodać kilka kropel wody amoniakalnej, aż do wytrącenia osadu; wstrząsać probówką, aż osad się rozpuści; dolać nieco formaliny i umieścić probówkę w zlewce z gorącą wodą. Zapisać obserwacje.

Doświadczenie 2 – próba Trommera dla formaliny: do roztworu siarczanu miedzi dodać roztworu NaOH, aż do wytrącenia niebieskiego osadu; następnie dolać nieco formaliny i ogrzewać probówkę w płomieniu palnika. Zapisać obserwacje.

Doświadczenie 3 i 4 – przeprowadzić tak jak 1 i 2, ale zamiast formaliny użyć acetonu. Zapisać obserwacje.

· omówienie przeprowadzonych reakcji i dyskusja nad wnioskami w grupach

· próba zapisania równań reakcji

C) Część podsumowująca:

· sformułowanie wniosku głównego

· zapisanie równań reakcji określających właściwości chemiczne formaliny

· omówienie na podstawie zapisanych równań właściwości redukujących formaliny

· definicja pojęcia – reakcja charakterystyczna

· ocena pracy uczniów aktywnie uczestniczących w lekcji

· zadanie pracy domowej

Zadanie domowe:

· zapisać równania reakcji charakterystycznych dla etanalu i propanalu .